menu

Pod Fruškom gorom

Pod Fruškom gorom

Bešenovo kroz istoriju

 

Bešenovo spada u najstarija naselja na južnoj strani Fruške gore, najpre zbog svog povoljnog geografskog položaja. Ovde su pronađeni arheološki ostaci iz praistorije (ostaci iz mlađeg kamenog doba, keramika i alatke iz bronzanog doba), iz doba Rimljana (ruševine rimskog imanja, rimsko groblje) i iz srednjeg veka.

O imenu sela postoji nekoliko izvora i raznih legendi. Izvesno je da je selo dobilo ime od mađarskog naziva za Pečenege - Biseni (nomadsko pleme, čiji pripadnici su se naselili na području sela u 12. veku i tu ostali za stalno). Pod tim imenom se i zvanično javlja u povelji ugarskog kralja Bele 4. iz 1253. godine.

Za vreme Turaka ima znatno više podataka o manastiru nego o selu Bešenovo. Bešenovački manastir je jedan od 16 manastira na Fruškoj gori. Nalazi se na južnoj padini Fruške gore, uz potok Čikas. Prema predanju osnovao ga je krajem 13. veka srpski kralj Dragutin. Posvećen je Sv. Arhangelima Mihailu i Gavrilu. Prema drugim podacima, moguće je da je manastir osnovan u 15. veku, budući da je na zidu manastirske crkve zabeležena godina 1467, kao godina njenog oslikavanja. Manastir je prvi put pouzdano zabeležen u turskim popisima iz 16. veka. Uz manastir je niklo i naselje, Bešenovački Prnjavor. Iako prepravljana u 19. i početkom 20. veka, crkva manastira Bešenovo zadržala je u osnovi svoj prvobitni oblik sve do Drugog svetskog rata kada je razorena. Posle razaranja u Drugom svetskom ratu manastir dugo nije obnovljen, a na njegovom mestu je podignuta drvena kapela. Obnova manastira započeta je na jesen 2013. godine.

Po oslobođenju od Turaka selo je beleženo u popisima stanovništva. ​Početkom 19. veka selo je imalo 164 domova i preko 1000 stanovnika (više nego što ima danas). Godine 1814. sklopljen je ugovor o gradnji današnje crkve, koja je posvećena arhangelu Gavrilu. Stanovnici Bešenova su učestvovali u seljačkoj buni 1807. godine, kao i u revoluciji 1848. godine. Prema poslednjem popisu pre Drugog svetskog rata (1931. godine) Bešenovo je brojalo 1785 stanovnika. U Drugom svetskom ratu u selu je štampan list „Fruškogorski partizan“, a od 1943. godine ovde je radila partizanska škola. Tokom rata poginulo je 209 meštana čija imena stoje na spomen pločama. Prema prvom popisu posle rata, broj stanovnika se smanjio za preko 500 duša, dok se u naredne tri decenije beleži manji rast usled doseljavanja stanovnika iz Bosne. Od osamdesetih godina broj stanovnika je počeo nezaustavljivo da opada, tako da danas u selu (ne računajući stanovništvo Bešenovačkog Prnjavora) živi manje stanovnika nego krajem 18. veka.

 


 

Niti vinski, niti svinjski, već voćarski i rakijski

 

Bešenovo je jedno od 26 naselja opštine Sremska Mitrovica. Selo je  udaljeno od Novog Sada oko 45 km, od Sremske Mitrovice i Rume manje od 20 km. Ako uzmemo u obzir podelu Srema na „vinski i svinjski“, Bešenovo se nalazi na granici. Možda više pripada „vinskom Sremu“, koji se prostire u severnijim delovima Srema, odnosno na padinama Fruške gore, ali budući da duži niz godina u selu preovlađuje svinjogojstvo u okviru privređivanja, pre se može reći da je ovo sada već „svinjski Srem“. Iako bešenovački atar nije velike površine (15,3 km2), najveći deo stanovništva se i dalje bavi poljoprivredom, što nije iznenađujuće kada se uzmu u obzir povoljne osobine zemljišta.

Nije zanemarljiv broj onih koji se ili primarno ili dopunski bave voćarstvom. Najrasprostranjeniji su zasadi kajsije, breskve i šljive. Tokom druge polovine 19. veka, dobar deo stanovnika Bešenova radio je u sklopu Poljoprivrednog dobra „Boško Palkovljević Pinki“ u Mutalju, u blizini Bešenova. „Pinki“ je decenijama bio najveći proizvođač voća (između ostalog, proizvodila se i rakija), o čemu svedoči podatak da je na južnim padinama Fruške gore na 350 hektara bilo zasađeno 1,3 miliona stabala breskve, jabuke, kruške, kao i 50 hektara pod zasadima vinograda. Danas ti zasadi ne postoje, ali među Bešenovcima postoje oni koji i dalje u voćarstvu i preradi voća vide potencijal ovog kraja.

 


 

Kad ne znaš kuda, samo prati prirodu

 

Iako malo i nerazvijeno, Bešenovo je selo sa dosta potencijala sa turističkog aspekta. Zbog svoje blizine Sremskoj Mitrovici (koja je poznata po svojoj istoriji – Sirmium, rimski grad), Rumi, Specijalnom rezervatu prirode Zasavica (28 km), Novom Sadu. Zbog blizine Fruškoj gori i njenim mnogobrojnim izletištima. Pored toga, zbog blizine fruškogorskim manastirima, Bešenovo može biti usputna stanica za one zainteresovane za religijski turizam. U samom selu, naročito tokom letnjih meseci, može se prisustvovati nekolicini zanimljivih događaja. Između ostalog, to su turniri u malom fudbalu, obeležavanje seoske slave 28. jula, kao i manifestacija „Dani Srema“. Ona se tradicionalno održava sredinom avgusta već nekoliko godina unazad, u organizaciji Udruženja žena „Bešenovke“ i Mesne zajednice Bešenovo. Glavni događaji su takmičenje u spravljanju kotlića, turnir u malom fudbalu, defile fijakera, kulturno-umetnički program, a budu predstavljeni i štandovi udruženja žena okolnih mesta sa raznim rukotvorinama i tradicionalnim sremskim poslasticama.

Fruška gora je planina u Sremu, koja se prostire između Dunava i Save. Stari Rimljani su je nazivali Alma Mons, što se prevodi kao „plodna gora“. To je niska planina, dužine 78 km, širine 12,5 km  i površine oko 500 km2, sa najvišim vrhom od 539 m (Crveni čot). Za turiste su naročito zanimljiva izletišta, kojih je zaista mnogo (najpoznatija su Letenka, Iriški venac, Stražilovo, Andrevlje, Zmajevac), a Bešenovu su najbliže Široke ledine (tu, u neposrednoj blizini, nalazi se grob narodnog heroja Boška Palkovljevića Pinkija), zatim izletište Jabuka (gde se nalazi spomen-obeležje posvećeno formiranju 8. Vojvođanske brigade u Drugom svetskom ratu) i Letenka. U blizini manastira Bešenovo, nalazi se i izvor Dedina česma.

Najznačajniji kulturno-istorijski spomenici su fruškogorski manastiri (građeni u periodu od 15. do 18. veka). Ima ih 16 i to su (sa istoka na zapad): Krušedol, Velika Remeta, Staro Hopovo, Grgeteg, Novo Hopovo, Rakovac, Vrdnik-Ravanica, Jazak, Bešenovo, Beočin, Mala Remeta, Šišatovac, Petkovica, Kuveždin, Divša i Privina Glava.

U blizini Bešenovačkog Prnjavora nalazi se veštačko jezero „Beli kamen“, nastalo u površinskom kopu laporca, prilikom njegove eksploatacije za potrebe Beočinske fabrike cementa. Eksploatacija je obustavljena 1996. godine, pošto je nekoliko godina unazad kop počeo da se puni vodom.

Nedaleko od Bešenova, u selu Veliki Radinci, nalazi se sportski aerodrom, gde turisti mogu iskusiti panoramsko letenje i oprobati se u skakanju sa padobranom.

Fotografije

Facebook Twitter Google plus
share
keyboard_backspace search print QR arrow_upward